مصاحبه با استارتاپ ها: رکیتا

سی هشتمین رویداد دورهمی استارتاپی شتابدهنده شریف
۳۰ خرداد ۱۳۹۷
طرح حامی کارآفرینی
۳ تیر ۱۳۹۷

از این پس، با مصاحبه های جدید با تیم های استارتاپی با ما همراه باشید و از تجربیات آن ها استفاده کنید!

 

استارتاپ این مصاحبه: رکیتا (برای مشاهده خلاصه ای از توضیحات این استارتاپ اینجا کلیک کنید)

 

مدیر عامل: مهرداد کاهه

اعضای تیم: قاسم کاهه، امیر اردلانی، مهدی مشایخی

 

فایل صوتی مصاحبه را اینجا دانلود کنید: (روی هر قسمت کلیک کرده و گزینه save as را بزنید)

 

 

  1. لطفا در مورد سوابق تحصیلی و سوابق کاری اعضای تیم خود توضیح دهید.

تیم ما متشکل از سه نفر هست و founder بنده هستم. من مهرداد کاهه کارشناسی ارشد هوش مصنوعی دارم از دانشگاه صنعتی شاهرود و کارشناسی سخت افزار از دانشگاه صنعتی بابل. چون استارتاپ ما به نوعی با دانشگاه و آموزشگاه و مراکز علمی در تماس هست، دو شخص دیگه هیئت علمی هستند. آقای دکتر قاسم کاهه که فارغ التحصیل دکترای معماری کامپیوتر دانشگاه شریف و خانم دکتر مشایخی دکترای نرم افزار دانشگاه صنعتی شریف، که خانم دکتر مشایخی هیئت علمی دانشگاه صنعتی شاهرود هستند و آقای دکتر کاهه هیئت علمی پژوهشکده سامانه های فضانوردی.

 

  1. لطفا در مورد محصولتان توضیح دهید.

سیستم رکیتا از دل یک نیاز بیرون اومد، نیازی در جامعه دانشگاهی و کلا جامعه علمی کشور. کلا اگه بخوام توضیح بدم که چی شد رکیتا یک سامانه آموزشی شد، برمی گردم به فضای قبل از رکیتا. خب فضای دانشگاه ها به این صورته که شما در کنار کلاس درس واقعیتون، تعاملاتی که بین استاد و دانشجو هست، به خارج از کلاس هم منتقل می شه، یعنی کار یک استاد دانشگاه فقط در کلاس تمام نمی شود. یک سری تکالیف هست، اعلانات هست، پرسش و پاسخ هست، که برای این ها عملا فضایی وجود نداره. فضایی که بوده به این صورت بوده که یا مثلا تکالیف رو به صورت کاغذی می دادند، یا به صورت ایمیل با هم در تماس بودند که خیلی سخت و پیچیده بوده، یا به واسطه شبکه هایی که تازه اومده مثل تلگرام. اما واژه ی المنس یا (cw) courseware که ما داریم روش کار می کنیم، مدیریت آموزشی، واژه ی جدیدی نیست در دنیای آموزش. توی آمریکا تقریبا از سال ۲۰۰۰ این مفهوم شروع به توسعه کرد، و ما سعی کردیم که یک نسخه ی داخلیش رو بنویسیم. این سیستم رکیتا به صورت رایگان هست، به تمامی دانشگاه ها، مراکز علمی و مدارس خدمات کلاس درس مجازی رو ارائه می کنه. امکانات کلاس درس مجازی به این صورت هست که اساتید می تونند نقش های مختلف در این سیستم تعریف کنند، مثل حل تمرین و دستیار آموزشی، و کلاس درس ایجاد کنند، و تمام اعضای کلاس تمام تعاملات خارج از کلاسشون توی این محیط صورت می گیره.

 

پلتفرم ما به سه صورت هست: web application، موبایل و یکbot  تلگرام. سیستم رکیتا ویدیو کنفرانس و اینجور چیزها نداره، تعاملات دانشجوها مثل ارزیابی کردن، آزمون ها، تحویل تکالیف، قبلا به صورت دستی بوده. ما این کار رو اتوماسیون کردیم، فضایی ایجاد کردیم که از هر جای ایران می تونند به اون دسترسی داشته باشند، اساتید می تونند یک کلاس درس ایجاد کنند که در نهایت در این کلاس درس تحویل تکالیف، مدیریت اعضای گروه ها، نمره ها، اعلانات و پرسش و پاسخ های دانشجوها صورت می گیره.

 

  1. این ایده چطور به ذهن شما رسید؟

من ترم یک ارشد بودم، توی مقطع ارشد تکالیفی که دانشجوها می دن به استاد و پروژه هایی که تعریف میشه خیلی مهم هست. برای یکی از دوستان من اتفاقی افتاد، در اواخر ترم دو که برای هارد دوستم مشکل به وجود اومد و جایی هم نداشت که بتونه به فایل هاش دسترسی داشته باشه، و خیلی متضرر شد. و توی مقطع ارشد و دکترا، تقریبا برای هر درسی ۲۰۰ صفحه پروژه و تمرین تحویل داده میشه، و از این تکالیف خیلی استفاده خوبی نمی شد، و دانشجوها حتی تعامل خوبی هم با هم نداشتند. ما چندتا سیستم خارجی رو بررسی کردیم که اون ها به چه صورت دارند سرویس می دهند، و متوجه شدیم که توی ایران همچین سیستمی وجود نداره، و در نهایت ما شروع کردیم به توسعه ی این سیستم.

 

  1. آیا محصول شما نمونه خارجی دارد؟

بله دارد و از سال ۲۰۰۵ حدودا توی آمریکا دو استارتاپ شروع به کار کردند، استارتاپی که در حوزه ی QA هست (که interactive question answering) یا پرسش و پاسخ تعاملی هست به نام piazza.com که از سال حدود ۲۰۰۸ شروع به کار کرد. یه استارتاپ دیگه به نام aidmodo باز هم در آمریکا، کالیفرنیا هست که از سال ۲۰۰۶ شروع به کار کرد و در حال حاضر تقریبا به ۸۰ میلیون کاربر سرویس میده.

 

  1. مزیت محصول شما نسبت به آن ها چیست؟

ما شروع کردیم به توسعه ی محصولی که کاربر ایرانی بتونه با آن ارتباط برقرار کنه. ما چند تا مشکل در سیستم آموزشی داریم، که یکی ضعف در انگلیسی هست. مزیت اول اینه که این سیستم فارسی هست و پشتیبانی آنلاین داره و ما ظرف چند ساعت هر کاربری مشکلی داشته باشه برطرف می کنیم. مزیت دیگه این هست که سیستم های خارجی و به طور کل سیستم آموزشی کشورهای توسعه یافته با سیستم آموزشی ما کمی متفاوت هست. ما هدف اصلیمون از شروع این نسخه این هست که بتوانیم در ادامه فضایی را ایجاد کنیم که مطابق با سیستم آموزشی کشور ایران باشد. به علاوه این که ما قصد داریم در ادامه امکانات دیگری مانند شبکه اجتماعی، امکان تبادل ویدیو، یا مفاهیم جدیدی مانند یادگیری ترکیبی یا کلاس درس معکوس (که مفاهیم جدیدی هستند و از ۲۰۱۵ به بعد توسعه داده شده اند) اضافه کنیم. در حال حاضر این ها مزیت رقابتی ما هست و بازخورد کاربران هم این هست که با سیستم ایرانی راحت ترند.

 

  1. تیم خود را چگونه تشکیل دادید؟

خب شناختی قبل شروع استارتاپ وجود داشت. خانم مشایخی استاد بنده در دانشگاه صنعتی شاهرود بودند، و ما از این که کاری در حوزه آموزش انجام بدهیم شروع کردیم. چند پروپوزال دادیم و موردهایی را بررسی کردیم که در نهایت به یک سیستم learning management system رسیدیم که سیستم رکیتا هست. از طرفی هم آقای دکتر کاهد و خانم دکتر مشایخی در دوره دکترا هم کلاسی بودند و آقای دکتر کاهد هم دایی بنده هستند. ما تقریبا یک سال قبل این تیم را شروع کردیم و تصمیم گرفتیم در این حوزه فعالیت کنیم. ما هم طرف دانشگاهی و دانشجویی را داشتیم و دغدغه ها را کاملا می شناختیم.

 

  1. چه تکنولوژی ای در محصول خود استفاده کردید؟

ما از سال ۲۰۱۵ که شروع به فعالیت کردیم سعی کردیم از به روز ترین تکنولوژی ها استفاده کنیم و سیستمی را توسعه بدهیم که این سیستم بتواند ارتباط کاربرپسند راحت تری داشته باشد. یعنی از لحاظ تجربه کاربر در مرحله خوبی باشد و همانطوری که ما ادعا می کنیم محیط کاربری بسیار ساده است. یعنی یک کاربر با ۵ دقیقه وقت گذاشتن در همچین محیطی کاملا متوجه می شود که در این سیستم چه اتفاقی دارد می افتد. بنابراین ما باید از تکنولوژی های جدید استفاده می کردیم. ما سیستم را بر پایه single page application توسعه دادیم، و سمت client از یک کتابخانه live تحت javascript که گوگل توسعه داده بود استفاده کردیم و سمت سرور هم از web service استفاده کردیم که این ها با هم تعامل دارند.

 

  1. محصول شما کدام بخش از نیاز بازار را پاسخ می دهد؟

برای بررسی رقیبان ما در ایران، تقریبا چیزی بالغ بر ۴۰۰ تا ۵۰۰ مرکز آموزشی در کشور هست، که شامل دانشگاه های سراسری و آزاد و غیرانتفاعی و پیام نور می شود. دانشگاه برند کشور مثل شریف، امیرکبیر، تهران، خواجه نصیر و … را اگر کنار بگذاریم، که این دانشگاه برای خود سیستم courseware دارند. دلیل آن هم این هست که تمام اساتید خارج از کشور تحصیل کردند و با این سیستم ها آشنا هستند. دانشگاه های سطح دو کشور مثل دانشگاه بین المللی قزوین، صنعتی شاهرود، دانشگاه مازندران، دانشگاه های خوبی هستند اما خیلی عمیق نشده اند که همچین سیستمی را طراحی کنند. اگر این ها را کنار بگذاریم بالغ بر ۳۰۰ مرکز آموزشی می توانند مشتری این سیستم باشند، یا در وهله اول consumer باشند اگر customer نیستند (از این سیستم استفاده کنند). ما هدف اصلیمان این است که از حدود ۴ میلیون دانشجو در کشور، هدف اول ما رشته های مهندسی است چون تعامل بهتری می توانند با این سیستم داشته باشند. ما داریم از حدود ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر دانشجو در سال می کنیم که اینها دانشجویانی هستند که دانشگاه آن ها دارای سیستم cw نیست و می توانند از این سیستم استفاده کنند.

 

  1. بازار هدف شما چه کسانی است؟ چرا آن ها را انتخاب کردید؟

بازار هدف ما شامل آموزشگاه، دانشگاه و مدارس هست. ما بررسی کردیم و در وهله اول از دانشگاه ها شروع کردیم به علت این که بازار گرم ما بود. خود تیم یک تیم علمی بود، و این که نیاز آن جدی تر احساس می شد و استقبال بیشتری هم می کردند. در نهایت در چند ماه آینده انشالله حتما به آموزشگاه ها و برخی مدارس سرویس خواهیم داد ولی مشتری اصلی ما دانشگاه ها هستند.

 

  1. اولین مشتری های خود را چگونه جذب کردید؟

ما هنوز به درآمدزایی نرسیدیم در این سیستم، اما اگر مصرف کننده ها را در نظر بگیریم، چون من در دانشگاه صنعتی شاهرود بودم و اساتید من را می شناختند، نسخه اولیه ای که ما انتشار دادیم، نسخه ای بود که پایدار نبود و نیاز به بلوغ داشت. ما برای شروع با اساتیدی که با ما ارتباط خوبی داشتند شروع کردیم و تقریبا با ۵۰۰ کاربر شروع به فعالیت کردیم. و بعد از یک ترم استفاده آزمایشی از این سیستم ما امکانات دیگری به آن اضافه کردیم و به دانشگاه های مختلف دیگری نشر پیدا کرد.

 

  1. هدف نهایی شما از این استارتاپ چیست؟

شعار ما “تجربه تازه ای از کلاس درس” است. من همیشه به آموزش ایمان داشتم و علاقمند بودم که فعالیتی در این قضیه داشته باشم. من احساس می کنم اگر آموزش در کشور ما بهینه بشود، و بتواند آورده ی بیشتری داشته باشد، قطعا ما کشور خیلی بهتری خواهیم داشت و خیلی از مشکلاتی که در سیستم ما وجود دارد حل می شود. ما هدف اصلیمان این هست که بتوانیم که نه تنها فقط یک فضای آموزشی یا کلاس درس مجازی منتشر کنیم، بلکه این که بتوانیم فرهنگ آموزش را تغییر بدهیم. دنیا در این چند سال اخیر با متدولوژی های مختلفی در زمینه آموزش جلو رفته و پیشرفت زیادی داشته. این روش ها در جهان اول به خوبی کار می کنند. هدف ما این هست که بتوانیم این فضا را بدهیم و فرهنگ آموزش را هم تغییر دهیم. فرهنگ آموزش در دانشگاه به صورت استاد-محور است، یعنی استاد جایگاه اصلی را دارد. اما در دنیا الان آموزش به سمت یادگیری تعاملی می رود، دانشجو-محور نه تنها استاد-محور. و این که خود دانشجو بتواند در نهایت محتوا تولید کند. هدف ما این هست که این مباحث را هم بتوانیم وارد کشور بکنیم.

 

  1. چه عواملی باعث موفقیت شما شده است؟

در وهله اول، صبر. ما خیلی صبر کردیم، چون پلتفرم بودیم و می خواستیم یک فرهنگ جدید را وارد دانشگاه کنیم و می دانستیم که راه سختی پیش خواهیم داشت اما مصمم بودیم و عزم داشتیم به کاری که می خواستیم بکنیم. و واقعا پشتکار داشتیم. ما تقریبا یک سال و نیم تمام کارهای توسعه را انجام دادیم و باز از طرفی باید با روسای دانشگاه ها جلسه می گذاشتیم و بعضا آموزشگاه ها، و واقعا راه سختی بود اما الان امیدمان خیلی بیشتر از یک سال قبل است و داریم می بینیم که در آینده نه چندان دور قطعا رشد بیشتری خواهیم داشت.

 

  1. به چه مشکلاتی برخوردید؟ آن ها را چگونه برطرف کردید؟

در وهله اول خود تیم سازی بود، که من شروع به کار کردم و باید هسته ی تیم شکل می گرفت. در وهله بعدی محصول ما محصول ساده ای نبود که بتوانیم سریع توسعه بدهیم و سریع به بازار تزریق کنیم. محصول ما نیاز داشت که چیزی بالغ بر ۱۵۰۰ ساعت برای یک نسخه ی اولیه صرف شود. مشکل عمده ای که داشتیم بحث منابع مالی بود، که خیلی استقبال نشد از سیستم توسط ارگان هایی که می توانستند به ما کمک کنند. و مشکل دیگر فرهنگ سازی بود. من می توانم این رو انطباق بدم به شروع کار دیجی کالا، که در ابتدای شروع کارش هیچ کسی نسبت به اینترنت و خرید اینترنتی دید خوبی نداشت. ما هم می دانستیم که سیستم آموزشی ایران بلاخره گاردی مقابل این قضیه دارد، هم اساتید هم دانشجویان هم مدیران گروه و روسای خود دانشگاه. اما سعی کردیم اشخاصی را انتخاب کنیم که بتوانند زبان ما را بفهمند و با ما تعامل داشته باشند و بتوانند این فضا و اهداف این سیستم را درک کنند و خدا را شکر به دستاوردهای خوبی رسیده ایم.

 

  1. برای ۵ سال آینده چه برنامه ای دارید؟

من می توانم در ۳ سال آینده ببینم که چه اتفاقی برای ما خواهد افتاد. پلتفرم رکیتا کامل شده و روز به روز هم دارد کامل تر می شود. ما امکانات مختلفی داریم به سیستم اضافه می کنیم. در چند سال آینده، ما دوست داریم که بتوانیم به همه ی دانشگاه های کشور خدمت رسانی کنیم و نه تنها در فضای دانشگاهی، بلکه فضای آموزشگاهی را هم بتوانیم پوشش دهیم. قصد ما این هست که در آینده با رشد کاربرانمون، اگر به زودی از مرز  ۵۰ هزار کاربر فعال بگذرد، قطعا کارهای دیگری را در نظر داریم که حتما آن ها را کلید خواهیم زد. تا سال آینده هدف اصلی ما افزایش تعداد کاربران است و بعد از آن ایجاد یک محیطی که سه سر برد باشد، یعنی هم برای ما سود داشته باشد و هم دانشجو و استاد.

 

  1. مهم ترین عامل در موفقیت یک کسب و کار چیست؟

من احساس می کنم این عامل این هست که تیم بتواند آن کسب و کار را بشناسد و دغدغه های آن را درک کرده باشد.

 

  1. چقدر شرایط محیطی تاثیر دارد؟

خب تاثیر دارد. در ایران فضای ما سخت تر است. شاید در کشورهای دیگر می توانستیم راحت تر این کار را انجام دهیم. مثلا با اولین فاندی که پیاتزا گرفتند (تقریبا دو میلیون دلار) و الان چیزی بالغ بر ۱۲ میلیون دلار سرمایه گذاری روی آن ها انجام شده. فضای کشورهای خارجی به این صورت هست که یک overview تقریبا ۱۰ ساله می بینند. متاسفانه در کشور ما همچین چیزی وجود ندارد، و اینجا سخت تر هست که جوانان با این قضایا دست و پنجه نرم کنند. این عوامل محیطی را بلاخره کسی که می خواهد وارد این حوزه شود باید بپذیرد که سبک زندگی اش متفاوت با زندگی کارمندی خواهد بود. شاید تا سالیان سال به درآمد خوبی نرسد و شکست بخورد. مشکلات متعدد از نظر مالی، کارهای فرسایشی و … برایش پیش می آید. آن شخص باید خود و شخصیتش را بشناسد و این که آیا می تواند این ریسک ها را بپذیرد یا نه.

 

  1. خصوصیات بارز تیم شما چیست؟

تیم اعتماد و یکپارچگی زیادی دارد و ما واقعا مشکلی از این لحاظ نداشتیم. خود تیم به نوعی از یک حد سنی گذشته و اعضای تیم تقریبا همه انسان های فرهیخته ای هستند و تحصیل کرده هستند. دغدغه ها را می شناسند، و همه صبر دارند. و می دانند که این راه، راه طولانی ای خواهد بود ولی ما نیامدیم که زود به نتیجه برسیم. ما منتظر هستیم و می دانیم که در نهایت به هدفمان خواهیم رسید.

 

  1. چه چیزی باعث حفظ تیم و بازدهی تیم شما شده؟

اولین چیز عشقِ به کار بوده و این که ما تلاش کردیم که یک نیاز واقعی را پاسخ دهیم، و حس خوبی که ما در نهایت بعد از محصول داشتیم. در حال حاضر حدود ۳۵۰۰ کاربر داریم و ما می بینیم که اتفاق های خوبی دارد می افتد. دانشجوها فرهنگشان تغییر کرده و راحت تر می توانند سوال بپرسند. دانشجویی سوال می پرسد و دانشجوی دیگری جواب می دهد. ما از فضای استاد-محوری خارج شدیم و این باعث شده که ما هر روز نتیجه را ببینیم و با اشخاص جدیدی مانند اساتید مختلف آشنا شویم. برای ما این ها خیلی مهم بوده.

 

  1. هدفتان از ورود به دنیای کسب و کار چه بوده است؟

من چندین سال کارمند بودم. تقریبا از سال ۹۰ به صورت freelance و بعد به صورت کارمند بودم در شرکت های مختلف که شرکت های خوبی هم بودند. این تجربه ای که تقریبا در این ۴-۵ سال داشتم این بود که خودم را شخصی دیدم که خیلی دوست دارم تغییر ایجاد کنم. در فضای کارمندی شما خیلی محدود هستید. و این که شاید بیشتر کار کنید اما خیلی خوب دیده نشوید. خودم را دیدم که خیلی میل به خلق کردن یک چیز جدید را دارم، کما اینکه شکست بخورد. ولی این میل به خلق کردن واقعا من را وا داشت که از شرایط خوب کاری با حقوق خوب بیرون بیام به خاطر این که دوست داشتم زندگی را مثل یک سفر ببینم و یک فضای کارآفرینی را هم تجربه کنم و با اشخاصی که در این فضا هستند بیشتر آشنا شوم به جامعه خدمت کنیم. من احساس می کنم که دستاوردهای بزرگی داشتم و برای من موفقیت آموز بوده است.

 

  1. ویژگی یک کارآفرین موفق چیست؟

اولین چیز اعتماد به نفس است، این که شخص باور داشته باشد به چیزی که دارد خلق می کند، که آن چیز می تواند برای خودش سودآور باشد و نیاز مردم را هم جواب دهد. اهل تلاش باشد، چون باید خیلی بیشتر از یک کارمند کار کند. حتی اگر یک مدیر هم شد، تصور این نباید باشد که به جای ۸ ساعت ۴ ساعت کار می کند. یک کارآفرین بالقوه، باید قبول کند که اعتماد به نفس زیاد و پشتکار زیادی نیاز است، و واقعا هر روز باید دنبال چیزهای جدید باشد. فضای یادگیری برای او باید فراهم باشد و این که بتواند جدا از تخصصی که دارد، بتواند به تخصص های دیگری هم روی بیاورد، چون عملا استارتاپ فقط کد نوشتن یا محصول ایجاد کردن نیست، کار یدی هم بسیار زیاد دارد. باید بتواند با ارگان های مختلف و مشتری ها صحبت کند. توانایی های مذاکره کردن را باید یاد بگیرد. توانایی های مدیریت تیمی را باید یاد بگیرد. و این فرد باید مجموعه ای از صفات مختلفی که در یک شرکت چندین نفر انجام می دهند را باید درون خود جمع آوری کند.

 

  1. در آخر چه پیشنهادی برای کسانی که می خواهند استارتاپ خود را راه اندازی کنند دارید؟

اول باید این را بگویم که تصوری که ما از استارتاپ داریم، شاید تصور درستی نباشد. از این که یک سری جوان بخواهند در دانشگاه شروع به فعالیت کنند و محصولی را درست کنند. به نظر من یک فردی که بخواهد موفق شود، خیلی بهتر است که قبل از آن شکست خورده باشد. اگر فردی خیلی زود موفق شد، باید بترسد. چرا که خیلی از شکست ها را تجربه نکرده و این موفقیت اول باعث نمی شود بتواند خیلی بزرگ شود. شاید در حد خودش بزرگ شود ولی بزرگتر نمی تواند بشود. پیشنهاد من این است که در ابتدا با تیم های بزرگتر و اشخاص بزرگتر تعامل داشته باشند و از نظر تکنیکال خیلی می تواند به آن ها کمک کند، توانایی های فنی را بالا می برد، و می دانند که توسعه محصول چگونه هست. وقتی جایی کار می کنید اصلا نباید فکر کنید که دارید برای کس دیگری کار می کنید، باید این گونه نگاه کنید که دارید تجربه کسب می کنید و این تجربه ها بعدا به درد شما می خورند. من خیلی خوشحالم که توانستم در شرکت های بزرگی کار کنم و با اشخاص بزرگی آشنا شویم و چیزهای زیادی یاد بگیرم. پس باید قبل از ورود به بازار کارآفرینی کمی صبر کنیم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *